Copy
JAARGANG 2 | UPDATE # 2 | 10 AUGUSTUS 2016
View this email in your browser
UPDATE # 2 
DANCING - AND PLAYING! - WITH THE SYSTEM 
 
 INEENS ZAG JE HET: DE WERELD BESTAAT NIET UIT RECHTE LIJNEN TUSSEN PROBLEEM EN OPLOSSING MAAR UIT CIRKELS, VERTRAGINGEN, VERSNELLINGEN EN 'KANTELPUNTEN'. GEFELICITEERD: JE HEBT EEN SYSTEEMBRIL OP EN BENT JE BEWUST GEWORDEN VAN JE SYSTEEMINTUÏTIE. JE BENT WAKKER GEWORDEN. NU IS HET TIJD OM BLIJ TE WORDEN MET JE NIEUWE BRIL!  

Dancing with the System-updates zijn bedoeld om je te helpen jouw systeembril scherp te stellen en op jouw systeemintuïtie te leren vertrouwen. In deze updates zitten handvatten om te snappen hoe jijzelf in elkaar zit en je verhoudt tot de systemen om je heen (je relatie, jouw familie, organisatie of de samenleving waar je onderdeel van uit maakt), opdat je gemakkelijker wijze beslissingen neemt, want dat is waar het uiteindelijk om gaat :-)  

Ook deze tweede update van 2016 verkent wat er is te leren van 'spel' om ons eigen systeem te begrijpen en de systemen waar we onderdeel vanuit maken. Spel daagt uit tot perspectiefwisseling en maakt dat je kan oefenen met nieuw gedrag en nieuwe patronen. 

De Green Bridges tip van deze editie gaat hierover: ik deel drie manieren van perspectief wisselen, die mij helpen om met complexe systemen om te gaan, me hiertoe te verhouden en de 'dans' te beïnvloeden van de systemen waar ik onderdeel vanuit maak, richting een ander resultaat. 

In deze editie een Ode aan Bert Hellinger en iedereen die het lef heeft om onder ogen te zien wat is en vervolgens niet te (ver)oordelen. 


Het woord van deze update: 'zelf-organisatie'. Ken jij spelletjes die uitnodigen tot zelf-organisatie? 

THIS EDITION'S BRIDGES : )
  • NIEUWS
    Social Lab North Sea Energy // Nieuwe editie Energietransitie Academie // Gemeente Genk (BEL) - stad in transitie oefent met systeemdenken // Planetary Game Findhorn 
  • DE WERELD BEGRIJPEN
    Radicaliserende tegenstand tegen energieprojecten op lokaal niveau; voel jij je nog verbonden? 
  • BOEKEN TIPS
    1) Leiden vanuit de toekomst, Otto Scharmer 
    2) Power and Love, Adam Kahane 
    3) Vleugels voor verandering, Jan Jacob Stam 
  • ODE AAN 
    Bert Hellinger en Zij die het lef hebben om onder ogen te zien wat is, zonder te (ver)oordelen.   
  • GREEN BRIDGES TIP
    Perspectiefwisseling: drie manieren om dit te doen en te oefenen. 
  • SYSTEEMDYNAMICA WOORDENBOEK 
    "Zelforganisatie"  
  • SET THE DATE 
    28 augustus Kennismakingsdag Leiderschapsacademie Energietransitie

    9 september Nieuwe Masterclass Systeemdenken
    16 september Theory-U Clinic:
    Systemisch werken en narratieve benadering 

    21 oktober Systemisch Leeratelier - organisatie-opstellingen 
    28 oktober Masterclass Participatieve Systeemverandering 
    12 oktober
    Start leiderschapsacademie Energietransitie
MARTINE VERWEIJ 
GREEN BRIDGES
NIEUWS : )
: ) SRI-Lab North Sea Energy
Martine Verweij is vanuit haar rol als programma manager voor de topsector energie bezig met de vormgeving van een SRI-Lab North Sea Energy. Dit lab gaat in augustus van start met betrokkenheid van diverse actoren die de Noordzee als duurzame energiebron willen ontwikkelen, op zo'n manier dat dit de grootst mogelijke maatschappelijke baten oplevert.

Het lab neemt de innovatiemethodiek van Social Labs als uitgangspunt. Social Labs zijn multistakeholder innovatie-instrumenten voor maatschappelijke vraagstukken die systemisch van aard zijn. Wil je meer weten over Social Labs en waarom die zo krachtig kunnen zijn? Lees hier de boek review van het boek the Social Labs Revolution, die we deelden in een eerdere update en lees ook de boek review van het boek 'Power and Love' van Adam Kahane, verderop in deze update.  
: ) NIEUWE EDITIE 1-JARIGE THEORY-U LEERREIS ENERGIETRANSITIE 
Vorig jaar vond voor het eerst de leiderschapsacademie energietransitie plaats: van systemisch inzicht naar systemische actie. Ontworpen en begeleid door Green Bridges in samenwerking met een groot aantal gerenommeerde docenten. Endorsed door Netbeheer Nederland, Club van Rome NL en het Natuurcollege. Deelnemers van dit jaar waren unaniem; volgend jaar moet er weer een leergang komen! De waarde van deze systemische leerreis kan niet worden onderschat. Ken je senior professionals die zich hard maken voor de energietransitie, voor wie dit op dit moment in hun leven interessant is? De deadline voor inschrijving is 12 september. Meer weten? Bekijk de uitnodiging. 

Wil je kennismaken met deelnemers van dit jaar en informeel meer horen over de leergang, meldt je dan voor de sessie op 28 augustus - kennismaking/reünie op Roggebotstaete. Klik hier voor meer info
: ) GEMEENTE GENK DURFT TE OEFENEN MET SYSTEEMDENKEN 
Vorig jaar faciliteerde Green Bridges op uitnodiging van Vito een masterclass systeemdenken voor de Gemeente Genk (België). Dit jaar vroeg het college van 'schepenen' en burgemeester, om de systeemdenk-vaardigheden in de praktijk te brengen voor een hardnekkig vraagstuk. 

Green Bridges ondersteunde deze systemische exercitie met het college (systemische dialoog // systeemanalyse en systemische oefeningen). Er ontstond meer inzicht in de diverse systemen die onderliggende patronen voeden, in de patronen zelf en in de systemische onderstroom hiervan. Het transitie-team concludeerde terecht dat meer oefening nodig is en dat een systeembenadering niet van de een op de andere dag in een gemeentelijke organisatie geïntegreerd is.

Martine Verweij: "Het is bijzonder dat een heel college het lef heeft om een andere aanpak te proberen, en dat het transitie-team van de gemeente de organisatie gaat helpen de systeembenadering in de organisatie te integreren.  
: ) PLANETARY GAME FINDHORN 
In het Green Bridges' 'jaar van het spel' werd op Findhorn (eco-gemeenschap in Noord-Schotland) het Planetary Game gespeeld. Martine Verweij speelde een week lang met 60 mensen dit transformatieve en systemische spel en concludeert hierover: 'Ik denk niet dat ik ooit iets krachtigers heb meegemaakt. Ik moest me er wel aan overgeven, maar toen werd het echt een levens-veranderende ervaring; ik kon enkele hardnekkige patronen in mijn leven onder ogen komen en laten transformeren'. 

Het spel speel je met een persoonlijke 'receiving intention' en 'giving intention' en met een open geest, open hart en open wil (Theory-U). Je neemt je vooraf voor om alle inzichten die gedurende het spel op je pad komen, serieus te onderzoeken in relatie tot jouw intenties. Het spel houd je zo een krachtige spiegel voor en helpt je bij het ontrafelen van de patronen waar je onderdeel van bent in je leven en van de kwaliteiten die je in je hebt om je eigen systeemverandering (transformatie!) door te zetten. 

Ben je nieuwsgierig naar de kracht van dit systemische spel en zou je graag eens het transformatiespel spelen - stuur dan een mailtje naar Green Bridges. We zullen binnen enkele maanden een keer een weekend organiseren waarin we het transformatiespel spelen met een groep, als we hier genoeg aanmeldingen voor hebben. 
DE WERELD BEGRIJPEN: )

RADICALISERENDE TEGENSTAND VAN (ENERGIE)PROJECTEN OP LOKAAL NIVEAU.
VOEL JIJ JE NOG VERBONDEN?

Weerstand tegen windmolens, mestvergisters, hoogspanningsmasten. Een essay van Bas Heijne schetst de dieperliggende patronen die hieraan ten grondslag liggen. Wij tekenden de patronen uit en koppelden hier systemische inzichten aan. Weerstand voelen is niets anders dan jezelf identificeren met iets dat verloren dreigt te gaan. In krimpgebieden is dat de sociale cohesie en onderlinge verbanden. Lees verder.  

BOEKEN TIPS : )
LEIDEN VANUIT DE TOEKOMST
Scharmer en Kaufer

Is het mogelijk vanuit een geheel ander perspectief 'te leiden'? Niet vanuit het verleden, maar vanuit een verbinding met de zich ontwikkelende toekomst. Scharmer en Kaufer stellen van wel en maken aannemelijk dat deze vorm van leiden, vooral gaat om luisteren op het diepste niveau.

Het niveau van generatief luisteren, waarin ik jou hoor en jij mij en waarop we samen nog veel meer horen. Als in een jamsessie, waarin je als muzikant op elk moment kunt aanvoelen wat aan het ontstaan is, wat mogelijk lijkt. 


In deze uitgebreide review van het boek van Scharmer en Kaufer probeert Martine o.a. Theory-U uit te leggen aan haar denkbeeldige buurjongetje. Lees meer. 

POWER & LOVE

Een strategie voor blijvende verandering - Adam Kahane
Adam Kahane is gefascineerd door de vraag hoe we de moeilijkste uitdagingen aan kunnen gaan. Hoe kunnen we onze meest verwarde en vastgelopen problemen vlot trekken? Kahane is een man van de 'phronesis'; oftewel, hij heeft veel geëxperimenteerd in de praktijk en daar weer op gereflecteerd. Hij werkte o.a. samen met Zaid Hassan, auteur van het boek the Social Labs Revolution in India. Met vallen en opstaan ontstond zijn wijsheid. In de complexe trajecten die hij begeleidde, leerde hij veel over de dynamiek van sociale verandering op het niveau van het individu, de groep, de gemeenschap en de samenleving. In zijn boek deelt hij inzichten die hem kwetsbaar maken. 

Power & love gaat volgens Kahane zelf, verder waar de basisgedachte van Kahane in zijn eerdere boek 'solving tough problems' (een boek dat nog ongelezen in de boekenkast ligt), op houd.

In 'solving tough problems' stelt Kahane dat de sleutel tot het creëren van nieuwe werkelijkheden is 'dat we onszelf open moeten stellen en ons verenigen: met ons ware ik, met elkaar en met onze omgeving en wat die van ons vraagt'.

Power & love voegt daar een tweede waarheid aan toe: we moeten ook groeien. Oftewel: we moeten zowel liefde (de drang naar eenheid) als macht (de drijfveer voor zelfverwerkelijking) gebruiken. Klinkt simpel toch? Uit het boek valt op te maken hoe lastig het is om exact de juiste balans te vinden tussen die twee krachten. Een aanrader als je zelf ervaring hebt met dialogische, participatieve systeem-benadering voor complexe problemen.

Ik besefte door het boek dat ik net als Kahane soms te veel op de 'eenheidsbeleving' focus en te weinig oog heb voor machtsdimensies. Goed om me hiervan bewust te zijn. Lees hier de hele boekreview. 

VLEUGELS VOOR VERANDERING 

Jan Jacob Stam, uitgeverij Noorderlicht 

Een boek voor wie meer inzicht wil in de systemische principes die zijn ontdekt in decennialang werken met systemische oefeningen, en specifiek de methodiek van organisatie-opstellingen. Een boek van Jan Jacob Stam, een van de grondleggers van het systemisch werk en oprichter van het Bert Hellinger Instituut te Groningen. Een boek dat geniaal is in zijn beknoptheid en helderheid. Als je eenmaal ervaringen hebt met organisatieopstellingen dan gaan de principes die worden beschreven, nog veel meer leven. Probeer dus eens aanwezig te zijn bij een organisatieopstelling en lees het boek dan nogmaals. Dat kan bijvoorbeeld op 21 oktober tijdens het Systemisch Leeratelier. Zie de agenda. 

Het is geen alomvattend naslagwerk, maar wel zeer prettig en aanstekelijk om te lezen, voor wie zijn systemische blik op de eigen organisatie wil aanscherpen.


 Een review vind je hier. 
ODE AAN : )
Een ode aan Bert Hellinger en aan een ieder die het lef heeft om dat wat is, onder ogen te komen zonder te (ver)oordelen - de fenomenologische basishouding van aandacht.

Sinds ik mijn systeembril actief opzette om de wereld om me heen, en mezelf incluis, vollediger waar te nemen, oorspronkelijk om daarmee eindelijk de grote problemen van deze tijd op te kunnen lossen (hoe bescheiden), heb ik veel geleerd. Het meest wezenlijke dat ik tot nu toe ontdekte: 

Hoe belangrijk het is om voortdurend te oefenen om 'echt onder ogen te komen' en ook vervolgens niet te (ver)oordelen. 

Theory-U benadrukt dat de eerste stap naar transformatie, het waarnemen is zonder oordeel. De beweging die je daartoe innerlijk maakt is nieuwsgierig zijn.

De basismantra van systemisch werken (ontstaan vanuit de methode van opstellingen) is dat elk probleem in feite een oplossing is voor iets anders in een groter systeem. Als je zo kijkt naar dat waar je last van hebt in je organisatie (of in jezelf) ontdek je automatisch zonder te oordelen, wat er aan de hand is en waarom het eigenlijk best logisch is dat jij dit ondervind. Als je er met milde ogen naar kan kijken, wordt het probleem op slag minder groot en verdwijnt het misschien zelfs wel volledig; je ziet het niet meer als probleem en gaat ondertussen ander gedrag vertonen. 

Onder ogen komen wat is, zonder te (ver)oordelen is mogelijk. Maar wel verrekte lastig als je daar niet de condities voor creëert. Condities waardoor je je veilig en gesteund voelt.  

Zelf ontdekte ik de afgelopen maanden enkele patronen die mij verbinden met minstens twee generaties voor mij, en met een groter maatschappelijk probleem (de verstoorde relatie tussen het 'mannelijke/analytische' en het 'vrouwelijke/intuïtieve'), alsof ik bezig ben hun problemen op te lossen. Deze voortdurende onbewuste poging om het (relatie)probleem van vroegere generaties in mijn familie op te lossen, terwijl ik dat niet voor hen kan doen, heeft mij ongelooflijke capaciteiten gebracht, waar ik elke dag dankbaar voor ben. Het maakt ook dat ik voortdurend alert ben op wat er nodig is in het grotere geheel en dus minder goed in het hier en nu kan zijn, in een gelijkwaardige relatie. 

Ik werd deze patronen pas echt goed gewaar in 'oordeel-vrije' omgevingen; tijdens opstellingen en de planetary game in Findhorn. 

Mijn neiging was om - nadat ik zo helder waar had genomen en daaruit inzichten ontstonden - radicale, persoonlijke beslissingen te nemen, die achteraf niet bleken te kloppen. 

Mijn grootste les naar aanleiding van het ontstaan van inzichten en het experimenteren met beslissingen/interventies - dat wat ik mezelf voor de toekomst voor houd: 

Vertrouw erop dat het daadwerkelijk onder ogen zien van patronen waar je onderdeel van bent, dusdanig transformatief is, dat veranderingen hier vanzelf uit volgen. Pas op met radicale besluiten, want in feite oordeel je daarmee alsnog. 


Bert Hellinger noemt deze manier van 'gewaarzijn', waaruit transformatie kan volgen, de fenomenologische basishouding van aandacht: aandacht voor de werkelijkheid. Volgens hem kom je dan ook niet in de verleiding om de werkelijkheid, die aan het licht komt, te manipuleren, milder te maken of aan te scherpen' (Uit: De Wijsheid is altijd onderweg, Hellinger). 

Heb jij het lef onder ogen te komen wat is, zonder te (ver)oordelen? Als je de krant leest? Als je naar je relatie kijkt? Of naar de organisatie waar je onderdeel vanuit maakt?

Houdt het eens een dagje bij in een dagboek en check met anderen of zij jouw waarnemingen ook als oordeel-vrij ervaren. Oefening baart kunst. 
GREEN BRIDGES TIP : )


 
DRIE OEFENINGEN VOOR PERSPECTIEFWISSELING
Een van de meest belangrijke bewegingen die je kan maken om je systeembril aan te scherpen en je systemisch weten te activeren, is door actief van perspectief te wisselen. De afgelopen tijd experimenteerde Green Bridges in allerlei projecten en processen, met diverse manieren om van perspectief te wisselen. Hierbij drie oefeningen die je zelf of met je team kan doen. 

1) Agens, Core en Municipio - een systemische oefening 
2) Vuur, water, lucht en aarde - een improvisatie-toneel oefening
3) Vier manieren van luisteren - een systemische oefening 

OEFENING 1:
AGENS, CORE EN MUNICIPIO - EEN SYSTEMISCHE OEFENING


Deze oefening leerde ik van Jan Jacob Stam en Bibi Schreuder. Gebruik hiervoor drie stoelen of schrijf de woorden 'agens', 'core' en 'municipio' op aparte witte vellen papier die je op de grond legt. Met de klok mee eerst agens, dan core, dan municipio.

Agens staat voor de krachten die de autonomie van een organisatiesysteem waarborgen, die ervoor zorgen dat het systeem resources heeft om te overleven en dat duidelijk is waar het systeem wel van is en waar niet van. In een ziekenhuis de financiële en strategie afdeling, die zorgen dat er geld is om patiënten te verzorgen. 

Core staat voor dat wat de kern is van de organisatie, dat wat de organisatie doet. In een ziekenhuis zowel de artsen als het verplegend personeel, die zorgen dat het werk gedaan wordt waar de organisatie voor in het leven is geroepen. 

Municipio staat voor de krachten die ervoor zorgen dat de diverse elementen van het organisatiesysteem met elkaar in verbinding blijven. In een ziekenhuis zijn dit bijvoorbeeld de mensen van de catering, de schoonmaak, de receptionisten/baliemedewerkers, de HR-afdeling. 

Uiteraard is iedereen in zichzelf én bezig met autonome krachten en met verbindende krachten en met dat wat voor hem of haar de kern is van het werk. Dat geldt voor de financieel directeur en voor de baliemedewerkster. 

Toch krijgen deze krachten zelden gelijkelijk aandacht, en heb je wellicht een voorkeursplek. 

Doe je deze oefening met je team vraag dan iedereen fysiek de verschillende plekken te ervaren met de volgende vragen:
- op welke plek sta je het liefste/ het makkelijkste/ wat is voor jou de natuurlijke plek? 
- op welke plek breng je op dit moment in je leven het meeste van je tijd door; hier heb je het meeste aandacht voor?
- op welke plek sta je voor je gevoel te weinig: hier zou je meer aandacht aan willen geven? 
- hoe zit het in ons team: zijn alle plekken goed bezet, hebben we overal voldoende aandacht voor? 

Ervaar hoe het voelt om op de diverse plekken te staan en reflecteer hierop. Hoe voelt het in je lijf? Welke gevoelens roept elke plek op? Probeer niet na te denken maar alleen te ervaren. 

Een leidinggevende van een team over deze oefening: "Ik sta het liefst op alledrie de plekken. Mag ik op de grond gaan liggen zodat ik alledrie de plekken raak - ik kan niet kiezen!?" Zijn collega's knikken instemmend. Ja, dat is hoe wij onze leidinggevende zien (en dat heeft ook implicaties voor de plek die wij innemen).

OEFENING 2:
VUUR, WATER, LUCHT EN AARDE 

 
Zie ook de nieuwsbrief van oktober 2015, waarin dit al eerder aan de orde kwam. 
Een kleine herhaling gevolgd door een oefening die we eerder niet deelden. 

Helmert Woudenberg, een bekend Nederlands acteur en theaterdocent, schrijft in zijn boekje handleiding voor acteren: 'Ik houd erg van kloppende systemen en ben daardoor lange tijd op zoek geweest naar de steun van ideale spelregels. Daarbij kwam ik in aanraking met de grootste natuurlijke wetmatigheid die er bestaat, namelijk, de wisselwerking van de oerelementen: vuur, water, lucht en aarde. Dit zijn de ultieme spelregels, toepasbaar op alle schakeringen van het leven.' 

Een paar jaar geleden volgde ik een toneelopleiding volgens deze principes. Ik beleefde fysiek welk element bij mij 'in de etalage' staat, welk element 'op de bijrijder stoel' zit en welk element 'op de achterbank'. En het mooiste: welk element 'in de kofferbak' verstopt zit. Dit element heeft de meest pure energie (maar kan er ook erg vervormd uit komen). 

Als je ontdekt hoe het vuur, het water, de lucht en de aarde in 'jouw eigen systeem' een plek hebben, en leert spelen met deze fundamentele energieën, wordt het spel van het leven een stuk leuker. Volgens Woudenberg is 'ether' de essentie. De kwaliteit van het samenspel van de vier. En volgens hem is die kwaliteit te beïnvloeden. Als je er maar mee oefent.  


Vuur - staat voor tegenstand en creatie - zo gaan we het doen.
Water - voor open maken en de verbinding zoeken.
Lucht - voor afwisselend scheiden en integreren: voor opties.
Aarde - voor observeren en vaststellen - zo is het. 

Het geluid voor vuur is indringend en luid: 'RAH'! Maak van je hand een vuist en haal uit naar een denkbeeldige tegenstander. Het geluid voor water is: 'PAH!' En maak daarbij een cirkel met je handen. Het geluid voor lucht is: 'TSA, TSA, TSA', in voortdurende herhaling. Het geluid om de aarde in ons te wekken is: 'NAH'. Maak hierbij het gebaar alsof je iets op tafel of op de grond legt. 

Een typisch vuur-beroep is: politie-agent. 
Een typisch lucht-beroep is: advocaat of stofzuiger-verkoper. 
Een typisch water-beroep is: verpleegster. 
Een typisch aarde-beroep is: boer. 
 
De (team-)oefening is als volgt. Zet vier stoelen naast elkaar neer die elk staan voor een ander element. Breng een situatie in waarin je een (sluimerend) conflict ervaart. Kies iemand uit met wie je het conflict hebt. Vraag diegene tegenover je te staan. Ga zelf op een van de stoelen zitten van de elementen en begin het gesprek met deze persoon vanuit de energie van het betreffende element. De ander reageert vanuit een modus van improvisatie. Wissel van stoel en begin opnieuw. Wat leert het je om vanuit de energie van een ander element de situatie in te gaan? 

Een deelnemer van Kunst van het Stilstaan 2016 over deze oefening: ongelooflijk hoe lastig ik het vond vanuit 'water' het gesprek aan te gaan. En toch. Juist toen ik vanuit dit element mijn manager aansprak, maakte ik eindelijk echt contact en voelde ik me gehoord en gezien: ik kon vertellen waar ik me druk over maakte, zonder mezelf kleiner te maken. 

OEFENING 3:
VIER NIVEAUS VAN LUISTEREN - EEN SYSTEMISCHE OEFENING


Neem als uitgangspunt voor deze oefening iemand in gedachten met wie je op dit moment een minder goede of zelfs conflictueuze relatie hebt, waarbij je graag zou willen dat de relatie beter was. Vraag iemand om representant te zijn voor diegene en tegenover je te gaan staan, of neem hier een object voor, of zet de foto van diegene tegenover je. 

Haal een paar keer diep adem en laat dan om de beurt de volgende manieren van luisteren tot je doordringen, in relatie tot je interactie met degene die je voor je hebt. Je spreekt de hele oefening niet en neemt alleen waar wat er in jou gebeurt. Als je met een representant werkt, dan kan je na de oefening vragen wat diegene heeft ervaren. 

Niveau 1 - downloading: Ik luister naar jou en hoor wat ik al ken. Daar voel ik herkenning. De rest glijdt langs me heen.           
 
Niveau 2 – feitelijk luisteren: Ik hoor wat je zegt en stel je daarover vragen. Ik ben nieuwsgierig. Wat bedoel je precies? Ik leer meer over het vraagstuk waarover we spreken. Ik snap beter waar de verschillen liggen tussen hoe wij het zien.

Niveau 3 – empathisch luisteren: Ik hoor wat je zegt en wat je daarbij voelt. Ik merk ook wat dit met mijzelf doet. Ik luister met mijn hart en voel dat ik een wijdere blik krijg doordat ik me in jou verplaats. Ik voel me met jou verbonden, ook al zou ik niet alles wat je zegt, gezegd kunnen hebben. Ik voel dat het voor jou belangrijk is om te zeggen en dat het van jou is. 
 
Niveau 4 – generatief luisteren: Ik luister naar je en hoor alles wat je zegt. En ik hoor nog veel meer. Terwijl ik luister ontstaat er een gezamenlijke werkelijkheid, een groter geheel waar we beiden onderdeel vanuit maken, zoals tijdens een jamsessie. Ik ben mezelf in dit geheel, en jij ook. En toch zijn we samen meer dan de som der delen en heb ik het gevoel dat er door onze verbinding vernieuwing kan ontstaan. 

Neem voor jezelf waar: hoe kenmerkt zich jouw interactie met degene waar je een conflict mee ervaart, normaliter - welk niveau van luisteren pas je toe? En wat doet het met jou en met de relatie die je onderzoekt, als je naar diepere niveaus van luisteren verschuift? Is het mogelijk deze manier van luisteren bewust aan te meten als je de volgende keer met diegene spreekt?   

Een van de deelnemers van de Theory-U Clinic systemisch werken en story-telling, op 15 juli (ism Tuin aan Zee) - 'Op niveau 3 zat voor mij het kantelpunt, toen begon er iets anders te ontstaan tussen ons, toen verbeterde de relatie. Verrassend! Dat het zo simpel is!'  
WOORDENBOEK : )


HET WOORDENBOEK VAN DE SYSTEEMDENKER
WOORD VAN DEZE UPDATE = ZELF-ORGANISATIE

 

Management-hype of niet, zelf-organisatie is een van de belangrijkste kwaliteiten van een systeem.

Elk levend systeem is in staat tot zelf-organisatie, oftewel: een systeem kan in reactie op ontwikkelingen die van buiten het systeem komen, de eigen systeem-structuur aanpassen, zodat gedrag ontstaat dat meer gewenst is.

Een voorbeeld

Denk aan een schoolklas op schoolreisje wiens leraar ineens een hartaanval krijgt: in de klas zal waarschijnlijk spontaan een nieuwe leider opstaan die de taken gaat verdelen: een iemand belt 112, een iemand waarschuwt de suppoost van het museum, een ander gaat in de tas van de leraar op zoek naar een nummer van thuis, een ander neemt de rest van de klas mee naar de restauratie van het museum, etc.

Zelf-organisatie – de theorie

Zelforganisatie is een proces dat plaatsvindt als een systeem zich in een staat bevindt ver van haar dynamisch evenwicht, op de grens van chaos, en hier krachten (bv: straling van licht of geluid) aan toegevoegd worden. Op dat moment kunnen spontaan structuren ontstaan. Deze structuren kunnen een steeds complexere vorm aannemen.

Een belangrijk kenmerk van zelforganisatie is dat niemand doelbewust structuren in een systeem aanbrengt: het systeem doet dit zelf. Het is wel mogelijk om voor de voorwaarden te zorgen waardoor zelforganisatie kan plaatsvinden.

Het principe van zelf-organisatie is terug te vinden in de meeste wetenschappelijke disciplines: de wiskunde, natuurkunde, sociologie, economie, psychologie, biologie, ecologie. Niet gek: want het wordt verklaard door de werking van natuurwetten, dat wil zeggen universele wetten die verklaren hoe het systeem Aarde en het universum werkt. 

Zelf-organisatie als systeem-interventie

Elk levend systeem heeft de potentie tot zelforganisatie. Echter, als de mens er aan te pas komt wordt die zelforganisatie nogal eens de kop ingedrukt. Systeemdenker Donella Meadows (o.a. auteur van het rapport Limits to Growth van de Club van Rome) stelde ooit eens een lijst van 12 niveaus van systeem-interventies op, met toenemende effectiviteit. Zelf-organisatie stond heel hoog. Op plek 4.

Zelf-organisatie is dus heel effectief. Als systeeminterventie is zelf-organisatie grappig genoeg meer een pleidooi om zelforganisatie te laten gebeuren, dan om echt iets te doen. Daar waar wethouders ruimte geven aan burgers om het zelf te doen, daar waar de CEO van een groot bedrijf naar de achtergrond verdwijnt (denk aan het Braziliaanse bedrijf SEMCO) ontstaat een ongelooflijke vindingrijkheid en groeit de veerkracht van het systeem. Een recent pleidooi van bestuurskundige Paul Frissen waarin hij stelt dat de overheid veel vaker beter niks kan doen, dan iets, is in deze context niet gek.

Voorbeelden van zelf-organisatie als systeeminterventie

Zelf-organisatie mogelijk maken betekent ‘een stapje terug doen’, 1000 bloemen laten bloeien, zorgen dat mensen elkaar kunnen vinden, dat het systeem kan leren van ‘fouten’. De Transition-Town beweging of bottom-up energie coöperatieven zijn ontstaan en gegroeid door zelf-organisatie. De groei en bloei van dit soort initiatieven en bewegingen staat of valt met de ruimte die (de)centrale overheden hiervoor maken.

Spontane projectgroepen in organisaties, de recente revoluties in het Midden-Oosten, of de Occupy-beweging, zijn ook allemaal voorbeelden van zelf-organisatie. Je kunt je afvragen of voorafgaand aan deze vormen van zelf-organisatie, bewust ruimte is gecreëerd vanuit het bestaande systeem. Het management van een organisatie die eens een andersoortige, meer participatieve strategiedag organiseert, kan hiermee de randvoorwaarden creëren voor zelf-organisatie. Er is echter geen garantie dat dit gebeurt. Verre van dat.

De waarde van zelf-organisatie: een oproep

Systemen hebben iets in zich waardoor ze in staat zijn om te leren en evolueren: laten we die natuurlijke processen niet blokkeren.

Meer woorden? Woordenboek systeemdynamica 
Zelf-organisatie: een filmpje van de complexity-academy
Het
volgende filmpje vertelt het diepere verhaal van zelf-organisatie: wanneer kwam dit begrip in zwang in de wetenschappelijke wereld, waarom is het begrip zo populair en onder welke condities ontstaat zelf-organisatie? En ook: waarom is zelf-organisatie lastig te begrijpen voor een ieder die de wetten van de thermodynamica goed kent?
AGENDA : )
NIEUWE MASTERCLASS SYSTEEMDENKEN 9 SEPTEMBER
Op 9 september organiseert Green Bridges een nieuwe masterclass systeemdenken voor duurzame innovatie. Leid jij een project of onderneming waarbij de transitie naar een duurzame samenleving voorop staat? Misschien probeer je jouw eigen organisatie of sector te verduurzamen en loop je aan tegen het bestaande organisatiesysteem. Of probeer je met jouw start-up het voedselsysteem te veranderen? Of je je nu inzet voor je eigen start-up of project, het verduurzamen van de bouwsector of poogt materiaalkringlopen te sluiten voor een tapijtfabrikant: je zult profijt hebben van het ontwikkelen van een systeembril. In deze Masterclass leer je meer over de systeemtheorie door een aantal lichamelijke oefeningen waardoor je systeemtheorie beter begrijpt en leer je systeemdenken (de analytische benadering) door het gewoon te doen; met je eigen casus of - als deze te ingewikkeld is om mee te starten - een bestaande casus. Ken je iemand die dit leuk zou kunnen vinden? Stuur deze mailing dan gerust door. Meer informatie 

SYSTEMISCH LEERATELIER: 21 OKTOBER
Martine Verweij begeleid samen met andere organisatie-opstellers de hele dag opstellingen en systemische oefeningen. Doe mee in de ochend of middag, of beide sessies. Breng je casus in of ben aanwezig als representant om via een omweg te leren over patronen die in jou spelen en waarover je iets te leren hebt.  Meer informatie

MASTERCLASS PARTICIPATIEVE SYSTEEMVERANDERING 28 OKTOBER
Op 28 oktober organiseert Green Bridges weer een masterclass participatieve systeemverandering. In deze masterclass leer je de principes achter methodieken waarmee je met verschillende actoren aan systeemverandering kunt werken. Denk aan: WorldCafé, Open Space, Future Search, Theorie-U en Search Conferenties.  Deze Masterclass is een ideale opvolging van de MasterClass systeemdenken, maar kan je ook volgen als je nog niet aan die Masterclass hebt deelgenomen. Meer informatie

THEORY-U CLINIC: SYSTEMISCH WERKEN EN STORY-TELLING 16 SEPTEMBER
Nancy Wiltink van Tuin aan Zee en Martine Verweij van Green Bridges nodigen je uit voor een clinic Theorie-U: systemisch werken en story-telling. 

In deze clinic, ontworpen met Theory-U als raamwerk, worden twee vakgebieden gecombineerd: systemisch werken en 'storytelling'. 

Met systemisch, fenomenologisch werk laat je het grote plaatje in een keer op je af komen om van daaruit meer grip op de werkelijkheid te krijgen. Welke dynamiek wordt zichtbaar? Wat wil in beweging komen? Je gaat op zoek naar patronen die op een dieper liggend niveau jouw huidige realiteit beïnvloeden. De onderstroom van de werkelijkheid.

Verhalenvertellers brengen een fictieve werkelijkheid in, met verrassende gelaagde patronen als onderdeel van een verhaal, en fungeren daarmee als spiegel van diepere systeemlagen die lastig zichtbaar worden.    

In deze eendaagse Theory-U-clinic benutten wij de lichtheid en rijkheid van verhalen en de serieusheid en het minimalisme van systemisch werk. 


LEIDERSCHAPSACADEMIE ENERGIETRANSITIE - VAN SYSTEMISCH INZICHT TOT SYSTEMISCHE ACTIE - START 12 OKTOBER (THEORY-U LEERREIS VAN 1 JAAR)
Ook dit jaar organiseren we de leiderschapsacademie energietransitie. een initiatief van Netbeheer Nederland, Club van Rome NL, Natuurcollege en Green Bridges, dit jaar in de tweede editie.
 
Het betreft een 1-jarige leerreis voor en met een zeer diverse groep senior professionals die zich hard maakt voor de energietransitie, maar daarbij steeds vaker tegen grenzen aanloopt en op zoek is naar nieuwe inzichten.
 
Deze leerreis is voor jou als jij je afvraagt of een wijdere, meer systemische kijk op de werkelijkheid je zou kunnen helpen om effectiever te worden in de energietransitie en jouw unieke rol in te nemen. Het is een leerreis waarin je jezelf dieper leert kennen als instrument van een systemische aanpak van de energietransitie: je leert kijken naar je eigen wereldbeeld, je overtuigingen, onderliggende wetmatigheden, de dynamiek onder de oppervlakte van het energiedomein en maatschappij, en welke zaadjes voor verandering al aanwezig zijn waarmee jij aan de slag kunt.
 
Editie 2016-2017 – Uitnodiging 

De volledige uitnodiging vind je hier, met het hele programma van de academie, referenties van deelnemers van de eerste editie, de data en alle informatie die je nodig hebt om je te oriënteren op deelname aan deze bijzondere leerreis. Ken je mensen voor wie dit interessant zou kunnen zijn, op dit punt van hun ontwikkeling? Stuur dit bericht dan gerust door. 


28 augustus - informele kennismakingsbijeenkomst 
Zondagmiddag 28 augustus organiseren we een informele bijeenkomst waarbij je deelnemers van vorig jaar kunt ontmoeten en iets kan proeven van de filosofie van de leerreis. Klik hier voor meer info.
Elke 'Dancing with the System-update' is met zorg samengesteld. Mocht je toch het idee hebben dat er onjuistheden in staan of onvolledigheden, laat het dan weten. 

Wil je browsen in het archief van 'Dancing with the System-updates', bijvoorbeeld voor tips die eerder werden gedeeld, ga dan naar de nieuwsbrief-sectie op de website van Green Bridges
Heb je deze 'mailing' via een andere weg ontvangen dan via e-mail en wil je je inschrijven voor de mailinglijst, dan kan dat hier. 
Share
Tweet
Forward
+1
Copyright © 2014 GREEN BRIDGES All rights reserved.

CONTACT US

verweij@greenbridges.nl
+31 (0)6307 36851







This email was sent to <<E-mail>>
why did I get this?    unsubscribe from this list    update subscription preferences
Green Bridges · Tweede Jacob van Campenstraat 137-3 · Amsterdam, Noord-Holland 1073XS · Netherlands

Email Marketing Powered by MailChimp